Xin chào quý đạo huynh đạo tỷ. Xin chúc các đạo huynh đạo tỷ một mùa thu an lành trong hồng ân Đức Mẹ! <br>Tiểu muội có thắc mắc này kính mong quý huynh tỷ giải đáp giúp. Nhân đây muội cũng xin bày tỏ lòng kính mến với huynh Đạt Tường. <br><br>Hằng ngày chúng ta cúng Thầy, đều đọc bài Khai Kinh, trong bài kinh có câu: <br><br>Trong Tam giáo có lời chỉ dạy<br>Gốc bởi lòng làm phải làm lành<br>Trung dung Khổng Thánh chỉ rành<br>Từ bi Phật dạy lòng thành lòng nhơn<br>Phép Tiên đạo tu chơn dưỡng tánh <br>... <br><br>Từ bi thì tiểu muội hiểu rồi (hiểu sơ sơ), dưỡng tánh cũng hiểu là dưỡng sao cho tánh hung hăng thành hiền, tánh dữ thành hiền... Nhưng Trung Dung là như thế nào, và tu chơn là tu như thế nào? Điều này tiểu muội không được rõ. Kính mong sự giải đáp của quý huynh tỷ. <br><br>Cầu xin Thầy Mẹ ban phước lành cho tất cả chúng ta tiến bước trên con đường đạo đức! <br><br><br>
Cho hỏi về trung dung
- Người khởi tạo dophin
- Ngày gửi
Đạt Tường
New member
<P>Dophin và các bạn thân mến,</P>
<P>Tìm hiểu, học hỏi như muội là điều đáng quý ! <IMG src="http://www.caodaivn.com/smileys/smiley32.gif" border="0"></P>
<P>Nhưng những điều đã hiểu cũng chỉ mới ở "ngòai da" mà thôi. Thí dụ: muội chỉ mới hiểu chữ "tánh" theo nghĩa hậu thiên, còn tánh Tiên Thiên thì thế nào?</P>
<P>Đây là gợi ý cho muội để tìm hiểu thêm về "Trung Dung" luận thuyết của Mạnh Tử (phối Thiên cùng Trời) và đó cũng là đường "tu chơn" Tánh Mạng của Tiên gia</P>
<P>Mong mọi người góp ý thêm cho sáng tỏ</P>
<P><IMG src="http://www.caodaivn.com/smileys/smiley1.gif" border="0"></P>
<P>Tìm hiểu, học hỏi như muội là điều đáng quý ! <IMG src="http://www.caodaivn.com/smileys/smiley32.gif" border="0"></P>
<P>Nhưng những điều đã hiểu cũng chỉ mới ở "ngòai da" mà thôi. Thí dụ: muội chỉ mới hiểu chữ "tánh" theo nghĩa hậu thiên, còn tánh Tiên Thiên thì thế nào?</P>
<P>Đây là gợi ý cho muội để tìm hiểu thêm về "Trung Dung" luận thuyết của Mạnh Tử (phối Thiên cùng Trời) và đó cũng là đường "tu chơn" Tánh Mạng của Tiên gia</P>
<P>Mong mọi người góp ý thêm cho sáng tỏ</P>
<P><IMG src="http://www.caodaivn.com/smileys/smiley1.gif" border="0"></P>
thanhthanh92
Moderator
<P> Trung Dung: một học thuyết của Nho giáo, do ông Tử Tư (cháu nội của Đức Khổng Tử, học trò của Tăng Tử) gom góp các lời dạy của Đức Khổng Tử mà lập thành.Trung là không thiên lệch, là đường chánh trong thiên hạ; Dung là không thay đổi, là lẽ nhất định trong thiên hạ.Trung Dung là cái mức quân bình thích đáng trong tất cả mọi sự vật và con người, cũng như trong tất cả tác động của Trời Đất. </P>
thanhthanh92
Moderator
<P> Tu chơn:tu là sửa đổi cho được tốt đẹp hơn, chơn là thật .Tu chơn là lối tu quyết tâm sửa đổi con người của mình mỗi lúc thêm tốt đẹp, thiện lương chơn tánh, không cần chức tước quyền hành hay mũ cao áo rộng, chỉ cốt đạt được mục đích là giải thoát khỏi luân hồi. Đây chính là con đường tu thứ ba của Đạo Cao Đài.</P>
<P>thanh biết có vậy à. Huynh Đạt Tường và mọi người góp ý thêm nha.</P>
<P>thanh biết có vậy à. Huynh Đạt Tường và mọi người góp ý thêm nha.</P>
Phụng Thánh
New member
<P> Thưa các Bạn</P>
<P>Theo CAO ĐÀI TỰ ĐIỂN của Đức Nguyên :</P>
<P =THAN1><I><B>Trung:</B></I> Giữa, ở giữa, ở trong. <I><B>Dung:</B></I> bình thường, luôn luôn, cần dùng.</P>
<P =THAN1>Trình Di, tức là Trình Y Xuyên, viết rằng:</P>
<P =THAN1>Trung là không lệch, Dung là không thay đổi; Trung là đường chánh trong thiên hạ, Dung là nhứt định trong thiên hạ.</P>
<P =THAN1>Mọi việc ở đời đều có cái mức quân bình thích đáng. Chưa đến cái mức ấy thì việc làm chưa đạt, quá cái mức ấy thì việc cũng không đúng. Mức ấy gọi là TRUNG.</P>
<P =THAN1>Đạo Trời chủ về Âm Dương, nếu Dương thạnh thì nóng, Âm thạnh thì lạnh, Âm Dương không đều hòa thì không thể sinh dưỡng vạn vật. Còn đạo người thì chủ ở Nhân và Nghĩa. Quá Nhân thì yếu, quá Nghĩa thì khắc, không đủ Nhân thì ác, không đủ Nghĩa thì bạc. Như thế là thiên lệch, vì hoặc thái quá, hoặc bất cập, chưa hợp với mức TRUNG.</P>
<P =THAN1>DUNG là bình thường. Ở đời, từ việc nhỏ như ăn uống hằng ngày, việc lớn như kinh luân thiên hạ, ở trong đó đều có cái lý bình thường chi phối cả. Lý ấy thiết thực, không quái lạ, mà cũng không thay đổi được.</P>
<P =THAN1>Vậy Trung Dung là không thiên lệch về một bên nào, luôn luôn giữ ở mức quân bình, không thái quá mà cũng không bất cập, thích đáng trong tất cả quan hệ đối với người hay xử lý các việc.</P>
<P =THAN1>Nguyên lý Trung Dung chi phối đời sống cá nhân bằng sự điều hòa các tình cảm, hành vi, chi phối đời sống xã hội bằng sự điều hòa những liên lạc giữa người với người, sao cho giữ được thế quân bình thích đáng cần thiết cho sự sinh tồn và tiến hóa. Vì sao cần có sự điều hòa ấy?</P>
<P =THAN1>Vạn vật biến chuyển không ngừng, khi sự biến chuyển đến một giai đoạn nào đó thì những yếu tố có tính cách đối lập mà người ta thường biểu thị bằng hai danh từ: Âm Dương tạo thành sự vật ấy, bày ra một tình trạng tương khắc, tức có sự mâu thuẫn, nên cần phải tiêu trừ ngay để tránh sự lệch lạc, có tác động rối loạn, làm mất thế quân bình, làm tổn hại đến sự sinh tồn của các vật khác. Mâu thuẫn ấy được tiêu trừ là tạo được một thế quân bình mới, thuận tiện cho công cuộc tiến hóa.</P>
<P =THAN1>Để tiêu trừ những mâu thuẫn ấy, học thuyết Duy Vật chủ trương tranh đấu; học thuyết Duy Tâm của Đức Khổng Tử chủ trương điều hòa hai yếu tố cực đoan bằng lẽ Trung Dung.</P>
<P =THAN1>Ở thế quân bình mới tạo nầy, mọi vật sinh sôi nẩy nở điều hòa và tác động của chúng không hại lẫn nhau. Nhưng thế quân bình ấy cũng chỉ là tạm thời, vì vạn vật luôn luôn biến hóa, chẳng bao lâu sau lại tạo ra những mâu thuẫn mới nữa, rồi cần phải điều hòa trở lại để tiến hóa,... và cứ tiếp tục xoay chuyển như vậy trên con đường tiến hóa vô tận của vạn vật.</P>
<P =THAN1>Vậy, Trung Dung là một thái độ không có vị trí nhứt định, nó phải thay đổi luôn luôn theo đà tiến hóa của vạn vật. Cho nên, đối với một việc, hôm nay, trong hoàn cảnh nầy, ta phải đối xử thế nầy mới đúng, nhưng hôm khác và trong trường hợp khác, cũng việc ấy nhưng cách đối xử phải khác thì mới thích đáng.</P>
<H3 align=center><FONT color=#ff0000>Nguồn gốc của Đạo Trung Dung:</FONT></H3>
<P =THAN1>Khi vua Nghiêu truyền ngôi cho vua Thuấn, vua Nghiêu dặn rằng: <I>"Doãn chấp quyết trung".</I></P>
<P =THAN1>Khi vua Thuấn truyền ngôi cho vua Võ thì vua Thuấn dặn rằng: <I>"Nhân tâm duy nguy, Đạo tâm duy vi, duy tinh duy nhứt, doãn chấp quyết trung".</I></P>
<P =THAN1>Từ đó, đời nầy qua đời khác, chủ nghĩa CHẤP TRUNG ấy được dùng làm chuẩn mực cho mọi hoạt động.</P>
<P =THAN1>Sau đến đời Đức Khổng Tử, Ngài mới luận giải cho rõ thêm và nối thêm chữ DUNG vào thành ra: TRUNG DUNG. <A href="http://www-personal.usyd.edu.au/~cdao/tudien/c/c4-049.htm#01" target="_blank"><U><FONT color=#800000>(Xem chi tiết nơi chữ: Chấp trung quán nhứt, vần Ch)</FONT></U></A></P>
<P =THAN1>Sau khi Đức Khổng Tử mất, các môn đệ của Ngài tản ra, đem cái Đạo của Ngài truyền bá cho đời và mở ra nhiều học phái. Ông Tăng Sâm nối Ngài, mở trường dạy học tại nước Lỗ, giữ đúng những điều truyền dạy của Đức Khổng Tử, nên đời sau cho phái Tăng Tử là Chánh truyền.</P>
<P =THAN1>Chính Tăng Tử và học trò chép ra sách Luận Ngữ và làm ra sách Đại Học.</P>
<P =THAN1>Tăng Tử mất, cái học ấy được truyền cho Khổng Cấp, hiệu là Tử Tư, cháu nội của Đức Khổng Tử. Tử Tư đem cái học tinh vi ấy làm thành sách TRUNG DUNG để truyền lại cho học trò là Mạnh Tử.</P>
<P =THAN1>Thời trước, sách Đại Học và Trung Dung chỉ là hai thiên ghép chung trong sách Lễ Ký. Đến đời nhà Tống, các nho gia mới tách riêng ra, tạo thành hai sách là: Đại Học và Trung Dung, hợp với Luận Ngữ và Mạnh Tử thành bốn cuốn sách quan trọng, gọi là Tứ Thư.</P>
<P =THAN1>Ông Chu Hy tức là Chu Hối Am (1130-1200) nghiên cứu sách Trung Dung, phân ra làm 33 chương:</P>
<P =THAN1><I><B>Chương đầu</B></I> (chương 1): Đạo Trung Dung căn bản ở Trời mà vẫn có sẵn trong người, nên dầu khi chỉ một mình mình đối với mình cũng cần phải gìn giữ.</P>
<P =THAN1>Những chương giữa của sách giảng giải ra cho vỡ lẽ, có thể chia làm ba phần như sau:</P>
<P =THAN1><I><B>• Từ chương 2 đến 11:</B></I> Dẫn lời Đức Khổng Tử nói về Đạo Trung Dung và nói về ba đức lớn: Nhân, Trí, Dũng, phương pháp vào Đạo.</P>
<P =THAN1><I><B>• Từ chương 12 đến 20:</B></I> Lời của Tử Tư dẫn lời Đức Khổng nói cái Dụng rộng rãi và cái Thể mầu nhiệm của Đạo.</P>
<P =THAN1><I><B>• Từ chương 21 đến 32:</B></I> Lời của Tử Tư nói về đức Thành và cái linh diệu của nó.</P>
<P =THAN1><I><B>Chương cuối</B></I> (chương 33): Kết luận rằng, cái đức của người quân tử chủ ở chính mình trước tiên, nghĩa là phải "thân độc" để luyện cho cái tinh thần được vô thinh vô xú mạnh mẽ như Trời. Đó là cái công hiệu lớn nhứt của Đạo Trung Dung.</P>
<P =THAN1>Trong phần Tử Tư dẫn giải những lời của Đức Khổng Tử về đạo Trung Dung, ông nói: "Trung hòa là cái tính tự nhiên của Trời Đất, mà Trung dung là cái đức hạnh của người ta. Trung là giữa, không thiên lệch bên nào, dung là thường, nghĩa là dùng đạo Trung làm đạo thường.</P>
<P =THAN1>Đạo Trung Dung thì ai cũng có thể theo được, thế mà không có mấy người chịu theo, khác nào như ai cũng ăn uống cả, nhưng ít người ăn mà biết rõ mùi vị vậy. Chỉ có Thánh nhân mới theo được mà thôi, vì theo Đạo ấy cốt phải có ba cái đạt đức: Nhân, Trí, Dũng. Trí là để biết rõ các sự lý, Nhân là để hiểu điều lành mà làm, Dũng là để có cái chí khí cường kiện mà theo làm điều lành cho đến cùng.</P>
<P =THAN1>Ba cái đạt đức ấy là ba cái cửa vào Đạo.</P>
<P =THAN1>Cho nên nói rằng: <I>"Hiếu học cận hồ Trí, lực hành cận hồ Nhân, tri sỉ cận hồ Dũng."</I> Nghĩa là: Thích học là đã gần có Trí, cố sức mà làm là gần có Nhân, biết thẹn là đã gần có Dũng.</P>
<P =THAN1>Có ba điều ấy mới sửa được mình, trị được người và trị được thiên hạ và quốc gia."</P>
<P =THAN1>"Trung Dung gồm hết cái uyên áo của triết lý Nho giáo, là sách phát dương cái đạo lý biến hóa của vũ trụ và nhân sinh một cách có hệ thống của triết học Trung quốc.</P>
<P =THAN1>Nhưng, như ông Trình Di nói ở đầu sách, thiên nầy là phương pháp tâm đắc của thầy trò cửa Khổng truyền thụ cho nhau, nghĩa là truyền thụ bằng cách khiến lấy Tâm mà lãnh hội, chớ không phải lấy lời nói mà giảng giải cho vỡ lẽ. Vì vậy, ý tứ siêu việt, nghĩa lý u ẩn, các chương cú mới xem qua như rời rạc nên người mới học khó mà hiểu hết được.....</P>
<P =THAN1>Đối với một học thuyết Tâm truyền của Thánh hiền thời cổ, ngày nay dùng ngôn ngữ, văn tự để mong diễn đạt hết cái uyên áo thì điều ấy tất nhiên không thể được, chỉ có một việc là dựa theo những ý kiến của các học giả tiền bối để trình bày và giải thích thêm cho dễ hiểu mà thôi.</P>
<P =THAN1>Trung Dung là một học thuyết dạy người ta trong mọi động tác phải giữ lấy thái độ ngay chánh, không thiên lệch, và cái mức thích đáng theo lẽ phải, cốt thực hiện cho được cái thế bình hành giữa các tình cảm trong con người, và giữa sự vật và con người.</P>
<P =THAN1>Đức Khổng Tử quan sát những bí áo của Trời Đất, thấy rõ các lẽ vận hành biến hóa tự nhiên của vũ trụ, tức là hiểu rõ Thiên đạo, rồi dựa theo chơn lý ấy mà phát minh những phép tắc cho người và cho xã hội.</P>
<P =THAN1>Trong Thiên đạo, TRUNG là yếu điểm, vì sự vận hành của vũ trụ bao giờ cũng điều hòa, bình hành thì Trời Đất mới định vị, vạn vật sanh sanh hóa hóa vô cùng.</P>
<P =THAN1>Nhân đạo cũng phải theo cái Trung thì hành động mới trúng tiết, hợp với lẽ phải đương nhiên. Vậy Trung Dung là đạo lý làm người, là chơn lý của nhân sinh.</P>
<P =THAN1>Nhưng theo được đạo Trung Dung rất khó, phải giữ cái Tâm cho công chánh, cố gắng bỏ hết tư tâm, khắc phục tư dục, sung khoáng cái thiên lý bản nhiên của Trời phú cho, tìm Đạo ở trong Tâm mình mà tự hiểu lấy, rồi tin mà theo, thì tư tưởng, hành vi mới thuần nhiên như Thiên lý.</P>
<P =THAN1>Ấy là Thành (thành thật). Vậy, Trung và Thành là hai then chốt của sách Trung Dung, nên trong đó, tiếp theo TRUNG là THÀNH, cũng được giảng giải tường tận như thế.</P>
<P =THAN1>Xem sự đinh ninh gắn bó của thầy Tử Tư, chúng ta thấy rằng sách Trung Dung nhằm mục đích cải thiện tánh người, chú trọng ở công phu tu dưỡng, giáo hóa, để khiến người thấy rõ Thiên lý, hành động hợp với Thiên đạo, hầu trở nên "Chí Thành" thì việc làm có thể lấy đó làm khuôn phép cho thiên hạ, lời nói có thể làm mực thước cho thiên hạ mà giúp một phần vào sự hóa dục của Trời Đất.</P>
<P =THAN1>Cái đức ấy có thế lực mạnh mẽ lớn lao như thế, nhưng nó là hoàn toàn tinh thần, vô thanh vô sắc, nghĩa là không cần hình thức, hành động mà thâu được công hiệu, chẳng khác nào cái đức của Trời: "Trời có nói gì đâu! Bốn mùa chuyển vần, trăm vật sanh nở. Trời có nói gì đâu!" Đó là cái công hiệu cùng tột của Nhân đạo, bắt chước Thiên đạo vậy.</P>
<P =THAN1>Vì dựa trên sự biến hóa của vũ trụ, để phát minh phép tắc cho nhân sinh, nghĩa là vừa bàn về Thiên đạo, vừa bàn về Nhân đạo, nên qua các chương của sách, người ta được thấy nhận thức và quan niệm của Nho giáo về vũ trụ, về sự biến hóa của vạn vật, về lẽ <I>"Thiên Địa vạn vật nhứt thể", "Thiên Nhân tương dữ",</I> về sự tương quan giữa Tâm và Vật, Tinh thần và Vật chất, giữa Tri và Hành, nó là những vấn đề quan trọng của triết học từ xưa đến nay." <FONT color=#808000>(Theo Phan Khoang: Trung Dung Dịch giải)</FONT></P>
<P =THAN1><FONT color=#808000>PT suu tầm</FONT></P>
<P>Theo CAO ĐÀI TỰ ĐIỂN của Đức Nguyên :</P>
<P =THAN1><I><B>Trung:</B></I> Giữa, ở giữa, ở trong. <I><B>Dung:</B></I> bình thường, luôn luôn, cần dùng.</P>
<P =THAN1>Trình Di, tức là Trình Y Xuyên, viết rằng:</P>
<P =THAN1>Trung là không lệch, Dung là không thay đổi; Trung là đường chánh trong thiên hạ, Dung là nhứt định trong thiên hạ.</P>
<P =THAN1>Mọi việc ở đời đều có cái mức quân bình thích đáng. Chưa đến cái mức ấy thì việc làm chưa đạt, quá cái mức ấy thì việc cũng không đúng. Mức ấy gọi là TRUNG.</P>
<P =THAN1>Đạo Trời chủ về Âm Dương, nếu Dương thạnh thì nóng, Âm thạnh thì lạnh, Âm Dương không đều hòa thì không thể sinh dưỡng vạn vật. Còn đạo người thì chủ ở Nhân và Nghĩa. Quá Nhân thì yếu, quá Nghĩa thì khắc, không đủ Nhân thì ác, không đủ Nghĩa thì bạc. Như thế là thiên lệch, vì hoặc thái quá, hoặc bất cập, chưa hợp với mức TRUNG.</P>
<P =THAN1>DUNG là bình thường. Ở đời, từ việc nhỏ như ăn uống hằng ngày, việc lớn như kinh luân thiên hạ, ở trong đó đều có cái lý bình thường chi phối cả. Lý ấy thiết thực, không quái lạ, mà cũng không thay đổi được.</P>
<P =THAN1>Vậy Trung Dung là không thiên lệch về một bên nào, luôn luôn giữ ở mức quân bình, không thái quá mà cũng không bất cập, thích đáng trong tất cả quan hệ đối với người hay xử lý các việc.</P>
<P =THAN1>Nguyên lý Trung Dung chi phối đời sống cá nhân bằng sự điều hòa các tình cảm, hành vi, chi phối đời sống xã hội bằng sự điều hòa những liên lạc giữa người với người, sao cho giữ được thế quân bình thích đáng cần thiết cho sự sinh tồn và tiến hóa. Vì sao cần có sự điều hòa ấy?</P>
<P =THAN1>Vạn vật biến chuyển không ngừng, khi sự biến chuyển đến một giai đoạn nào đó thì những yếu tố có tính cách đối lập mà người ta thường biểu thị bằng hai danh từ: Âm Dương tạo thành sự vật ấy, bày ra một tình trạng tương khắc, tức có sự mâu thuẫn, nên cần phải tiêu trừ ngay để tránh sự lệch lạc, có tác động rối loạn, làm mất thế quân bình, làm tổn hại đến sự sinh tồn của các vật khác. Mâu thuẫn ấy được tiêu trừ là tạo được một thế quân bình mới, thuận tiện cho công cuộc tiến hóa.</P>
<P =THAN1>Để tiêu trừ những mâu thuẫn ấy, học thuyết Duy Vật chủ trương tranh đấu; học thuyết Duy Tâm của Đức Khổng Tử chủ trương điều hòa hai yếu tố cực đoan bằng lẽ Trung Dung.</P>
<P =THAN1>Ở thế quân bình mới tạo nầy, mọi vật sinh sôi nẩy nở điều hòa và tác động của chúng không hại lẫn nhau. Nhưng thế quân bình ấy cũng chỉ là tạm thời, vì vạn vật luôn luôn biến hóa, chẳng bao lâu sau lại tạo ra những mâu thuẫn mới nữa, rồi cần phải điều hòa trở lại để tiến hóa,... và cứ tiếp tục xoay chuyển như vậy trên con đường tiến hóa vô tận của vạn vật.</P>
<P =THAN1>Vậy, Trung Dung là một thái độ không có vị trí nhứt định, nó phải thay đổi luôn luôn theo đà tiến hóa của vạn vật. Cho nên, đối với một việc, hôm nay, trong hoàn cảnh nầy, ta phải đối xử thế nầy mới đúng, nhưng hôm khác và trong trường hợp khác, cũng việc ấy nhưng cách đối xử phải khác thì mới thích đáng.</P>
<H3 align=center><FONT color=#ff0000>Nguồn gốc của Đạo Trung Dung:</FONT></H3>
<P =THAN1>Khi vua Nghiêu truyền ngôi cho vua Thuấn, vua Nghiêu dặn rằng: <I>"Doãn chấp quyết trung".</I></P>
<P =THAN1>Khi vua Thuấn truyền ngôi cho vua Võ thì vua Thuấn dặn rằng: <I>"Nhân tâm duy nguy, Đạo tâm duy vi, duy tinh duy nhứt, doãn chấp quyết trung".</I></P>
<P =THAN1>Từ đó, đời nầy qua đời khác, chủ nghĩa CHẤP TRUNG ấy được dùng làm chuẩn mực cho mọi hoạt động.</P>
<P =THAN1>Sau đến đời Đức Khổng Tử, Ngài mới luận giải cho rõ thêm và nối thêm chữ DUNG vào thành ra: TRUNG DUNG. <A href="http://www-personal.usyd.edu.au/~cdao/tudien/c/c4-049.htm#01" target="_blank"><U><FONT color=#800000>(Xem chi tiết nơi chữ: Chấp trung quán nhứt, vần Ch)</FONT></U></A></P>
<P =THAN1>Sau khi Đức Khổng Tử mất, các môn đệ của Ngài tản ra, đem cái Đạo của Ngài truyền bá cho đời và mở ra nhiều học phái. Ông Tăng Sâm nối Ngài, mở trường dạy học tại nước Lỗ, giữ đúng những điều truyền dạy của Đức Khổng Tử, nên đời sau cho phái Tăng Tử là Chánh truyền.</P>
<P =THAN1>Chính Tăng Tử và học trò chép ra sách Luận Ngữ và làm ra sách Đại Học.</P>
<P =THAN1>Tăng Tử mất, cái học ấy được truyền cho Khổng Cấp, hiệu là Tử Tư, cháu nội của Đức Khổng Tử. Tử Tư đem cái học tinh vi ấy làm thành sách TRUNG DUNG để truyền lại cho học trò là Mạnh Tử.</P>
<P =THAN1>Thời trước, sách Đại Học và Trung Dung chỉ là hai thiên ghép chung trong sách Lễ Ký. Đến đời nhà Tống, các nho gia mới tách riêng ra, tạo thành hai sách là: Đại Học và Trung Dung, hợp với Luận Ngữ và Mạnh Tử thành bốn cuốn sách quan trọng, gọi là Tứ Thư.</P>
<P =THAN1>Ông Chu Hy tức là Chu Hối Am (1130-1200) nghiên cứu sách Trung Dung, phân ra làm 33 chương:</P>
<P =THAN1><I><B>Chương đầu</B></I> (chương 1): Đạo Trung Dung căn bản ở Trời mà vẫn có sẵn trong người, nên dầu khi chỉ một mình mình đối với mình cũng cần phải gìn giữ.</P>
<P =THAN1>Những chương giữa của sách giảng giải ra cho vỡ lẽ, có thể chia làm ba phần như sau:</P>
<P =THAN1><I><B>• Từ chương 2 đến 11:</B></I> Dẫn lời Đức Khổng Tử nói về Đạo Trung Dung và nói về ba đức lớn: Nhân, Trí, Dũng, phương pháp vào Đạo.</P>
<P =THAN1><I><B>• Từ chương 12 đến 20:</B></I> Lời của Tử Tư dẫn lời Đức Khổng nói cái Dụng rộng rãi và cái Thể mầu nhiệm của Đạo.</P>
<P =THAN1><I><B>• Từ chương 21 đến 32:</B></I> Lời của Tử Tư nói về đức Thành và cái linh diệu của nó.</P>
<P =THAN1><I><B>Chương cuối</B></I> (chương 33): Kết luận rằng, cái đức của người quân tử chủ ở chính mình trước tiên, nghĩa là phải "thân độc" để luyện cho cái tinh thần được vô thinh vô xú mạnh mẽ như Trời. Đó là cái công hiệu lớn nhứt của Đạo Trung Dung.</P>
<P =THAN1>Trong phần Tử Tư dẫn giải những lời của Đức Khổng Tử về đạo Trung Dung, ông nói: "Trung hòa là cái tính tự nhiên của Trời Đất, mà Trung dung là cái đức hạnh của người ta. Trung là giữa, không thiên lệch bên nào, dung là thường, nghĩa là dùng đạo Trung làm đạo thường.</P>
<P =THAN1>Đạo Trung Dung thì ai cũng có thể theo được, thế mà không có mấy người chịu theo, khác nào như ai cũng ăn uống cả, nhưng ít người ăn mà biết rõ mùi vị vậy. Chỉ có Thánh nhân mới theo được mà thôi, vì theo Đạo ấy cốt phải có ba cái đạt đức: Nhân, Trí, Dũng. Trí là để biết rõ các sự lý, Nhân là để hiểu điều lành mà làm, Dũng là để có cái chí khí cường kiện mà theo làm điều lành cho đến cùng.</P>
<P =THAN1>Ba cái đạt đức ấy là ba cái cửa vào Đạo.</P>
<P =THAN1>Cho nên nói rằng: <I>"Hiếu học cận hồ Trí, lực hành cận hồ Nhân, tri sỉ cận hồ Dũng."</I> Nghĩa là: Thích học là đã gần có Trí, cố sức mà làm là gần có Nhân, biết thẹn là đã gần có Dũng.</P>
<P =THAN1>Có ba điều ấy mới sửa được mình, trị được người và trị được thiên hạ và quốc gia."</P>
<P =THAN1>"Trung Dung gồm hết cái uyên áo của triết lý Nho giáo, là sách phát dương cái đạo lý biến hóa của vũ trụ và nhân sinh một cách có hệ thống của triết học Trung quốc.</P>
<P =THAN1>Nhưng, như ông Trình Di nói ở đầu sách, thiên nầy là phương pháp tâm đắc của thầy trò cửa Khổng truyền thụ cho nhau, nghĩa là truyền thụ bằng cách khiến lấy Tâm mà lãnh hội, chớ không phải lấy lời nói mà giảng giải cho vỡ lẽ. Vì vậy, ý tứ siêu việt, nghĩa lý u ẩn, các chương cú mới xem qua như rời rạc nên người mới học khó mà hiểu hết được.....</P>
<P =THAN1>Đối với một học thuyết Tâm truyền của Thánh hiền thời cổ, ngày nay dùng ngôn ngữ, văn tự để mong diễn đạt hết cái uyên áo thì điều ấy tất nhiên không thể được, chỉ có một việc là dựa theo những ý kiến của các học giả tiền bối để trình bày và giải thích thêm cho dễ hiểu mà thôi.</P>
<P =THAN1>Trung Dung là một học thuyết dạy người ta trong mọi động tác phải giữ lấy thái độ ngay chánh, không thiên lệch, và cái mức thích đáng theo lẽ phải, cốt thực hiện cho được cái thế bình hành giữa các tình cảm trong con người, và giữa sự vật và con người.</P>
<P =THAN1>Đức Khổng Tử quan sát những bí áo của Trời Đất, thấy rõ các lẽ vận hành biến hóa tự nhiên của vũ trụ, tức là hiểu rõ Thiên đạo, rồi dựa theo chơn lý ấy mà phát minh những phép tắc cho người và cho xã hội.</P>
<P =THAN1>Trong Thiên đạo, TRUNG là yếu điểm, vì sự vận hành của vũ trụ bao giờ cũng điều hòa, bình hành thì Trời Đất mới định vị, vạn vật sanh sanh hóa hóa vô cùng.</P>
<P =THAN1>Nhân đạo cũng phải theo cái Trung thì hành động mới trúng tiết, hợp với lẽ phải đương nhiên. Vậy Trung Dung là đạo lý làm người, là chơn lý của nhân sinh.</P>
<P =THAN1>Nhưng theo được đạo Trung Dung rất khó, phải giữ cái Tâm cho công chánh, cố gắng bỏ hết tư tâm, khắc phục tư dục, sung khoáng cái thiên lý bản nhiên của Trời phú cho, tìm Đạo ở trong Tâm mình mà tự hiểu lấy, rồi tin mà theo, thì tư tưởng, hành vi mới thuần nhiên như Thiên lý.</P>
<P =THAN1>Ấy là Thành (thành thật). Vậy, Trung và Thành là hai then chốt của sách Trung Dung, nên trong đó, tiếp theo TRUNG là THÀNH, cũng được giảng giải tường tận như thế.</P>
<P =THAN1>Xem sự đinh ninh gắn bó của thầy Tử Tư, chúng ta thấy rằng sách Trung Dung nhằm mục đích cải thiện tánh người, chú trọng ở công phu tu dưỡng, giáo hóa, để khiến người thấy rõ Thiên lý, hành động hợp với Thiên đạo, hầu trở nên "Chí Thành" thì việc làm có thể lấy đó làm khuôn phép cho thiên hạ, lời nói có thể làm mực thước cho thiên hạ mà giúp một phần vào sự hóa dục của Trời Đất.</P>
<P =THAN1>Cái đức ấy có thế lực mạnh mẽ lớn lao như thế, nhưng nó là hoàn toàn tinh thần, vô thanh vô sắc, nghĩa là không cần hình thức, hành động mà thâu được công hiệu, chẳng khác nào cái đức của Trời: "Trời có nói gì đâu! Bốn mùa chuyển vần, trăm vật sanh nở. Trời có nói gì đâu!" Đó là cái công hiệu cùng tột của Nhân đạo, bắt chước Thiên đạo vậy.</P>
<P =THAN1>Vì dựa trên sự biến hóa của vũ trụ, để phát minh phép tắc cho nhân sinh, nghĩa là vừa bàn về Thiên đạo, vừa bàn về Nhân đạo, nên qua các chương của sách, người ta được thấy nhận thức và quan niệm của Nho giáo về vũ trụ, về sự biến hóa của vạn vật, về lẽ <I>"Thiên Địa vạn vật nhứt thể", "Thiên Nhân tương dữ",</I> về sự tương quan giữa Tâm và Vật, Tinh thần và Vật chất, giữa Tri và Hành, nó là những vấn đề quan trọng của triết học từ xưa đến nay." <FONT color=#808000>(Theo Phan Khoang: Trung Dung Dịch giải)</FONT></P>
<P =THAN1><FONT color=#808000>PT suu tầm</FONT></P>
Nếu bạn muốn tìm hiểu thuyết Trung Dung thì rất khó, một cuốn sách rất hay thuyết về Trung Dung đó là Trung Thiên Dịch, Trung Thiên Đạo sách viết ngoài khả năng của những người mới học Đạo, cuốn sách cơ bản hơn là sách Đại Học và Trung Dung, sau đó là Luận Ngữ Mạnh Tử.<BR><SPAN style="FONT-WEIGHT: bold; FONT-STYLE: italic">Sách </SPAN><EM style="FONT-WEIGHT: bold; FONT-STYLE: italic">Trung Dung</EM><SPAN style="FONT-WEIGHT: bold; FONT-STYLE: italic"> viết: "</SPAN><EM style="FONT-WEIGHT: bold; FONT-STYLE: italic">Trung</EM><SPAN style="FONT-WEIGHT: bold; FONT-STYLE: italic"> là gốc lớn của thiên hạ, Hòa là sự đạt đạo của thiên hạ."</SPAN><BR>