Tìm hiểu Ý nghĩa Lễ THÁNH ĐÁN ĐỨC CHÍ TÔN
Nam Mô Cao Đài Tiên Ông Đại Bồ Tát Ma Ha Tát.
Trong những ngày Lễ lớn của Tôn giáo Cao Đài thì ngày Mùng Chín tháng Giêng âm lịch hằng năm là ngày lễ trọng đại nhất , vì là ngày Thánh lễ tôn vinh Đức Thượng Đế Chí Tôn,Đấng Giáo Chủ Tối Cao Tối Linh của Đạo Cao Đài Thượng Đế Chí Tôn là Đấng sáng tạo Càn khôn vũ trụ , hóa sanh muôn loài vạn vật , là Đấng Toàn Tri, Toàn Năng, bất sanh bất diệt, vô thỉ vô chung, tự hữu hằng hữu, vĩnh cửu tuyệt đối vượt ngoài thời gian không gian , bất khả tư nghị
Quan niệm về Thượng Đế tùy sự nhận hiểu của mỗi dân tộc và của mỗi tôn giáo . Tôn giáo Cao Đài chọn ngày Mùng Chín tháng Giêng âm lịch làm ngày Thánh lễ trọng đại tôn vinh Đức Thượng Đế vì nhiều ý nghĩa Đạo Học, Dịch Học Đông Phương và cùng hòa họp với truyền thống tín ngưởng của dân tộc Việt Nam . Thượng Đế đã phát sih và bảo dưỡng bằng cuộc tuần hoàn , mà khởi đầu là mùa XUÂN, hết Xuân tới HẠ, hết Hạ tới THU, hết Thu tới ĐÔNG , hết Đông rồi cũng trở lại Xuân . Mỗi mùa có 3 tháng . Vậy tại sao Đạo Cao Đài lại chọn tháng Giêng ngày Mùng Chín Âl. làm Đại lễ Thánh Đán Chí Tôn ( TRỜI ).
Tháng Giêng Mùng Chín vía Trời ,
Mùng Mười vía Đất cả đời an vui .
Trong Đại Nam Quốc Âm Tự vị của Palus Huỳnh Tịnh Của ( xuất bản tại Sàigon năm 1896 ) giải nghĩa : " Ngày Vía là ngày sinh " ( với Thượng Đế là ngày ban cho...xuống trần lập Đạo ).
A.- THÁNG VÍA : Đông Phương thường dùng Âm lịch là một loại lịch căn cứ vào sự vận chuyển của mặt Trăng đối với trái đất mà lập ra . Một năm có 12 tháng, mỗi tháng có 30 ngày , tháng thiếu có 29 ngày và mỗi ngày có 12 giờ . Mỗi tháng thuộc một chi trong 12 chi : Tý, Sửu, Dần, Mẹo, Thìn, Tỵ, Ngọ , Mùi , Thân Dậu, Tuất, Hợi và ứng vào một quẻ trong kinh Dịch như sau :
Tháng mười một ứng vào quẻ PHỤC
Tháng mười hai ứng vào quẻ LÂM
Tháng Giêng ứng vào quẻ THÁI
Tháng hai ứng vào quẻ ĐẠI TRÁNG
Tháng ba ứng vào quẻ QUẢI
Tháng tư ứng vào quẻ KIỀN
Tháng năm ứng vào quẻ CẤN
Tháng sáu ứng vào quẻ ĐỘN
Tháng bảy ứng vào quẻ BỈ
Tháng tám ứng vào quẻ QUÁN
Tháng chín ứng vào quẻ BÁC
Tháng mười ứng vào quẻ KHÔN .
Chúng ta thử tìm hiểu một vài quẻ đặc biệt sau đây là quẻ PHỤC , LÂM , THÁI và quẻ BỈ :
* 1.- QUẺ PHỤC : Quẻ Phục ứng vào tháng Mười Một . Trong quẻ này thì có một hào Dương ở dưới và năm hào Âm ở trên . Đó là Dương đang phục sinh trở lại ( PHỤC là trở lại ) Quẻ PHỤC của tháng Mười Một là nối tiếp quẻ KHÔN ( thuần Âm ) của tháng Mười, đó là tình trạng Âm cực thì Dương sanh . Tháng Mười là tháng Âm phát triển đến cực độ ( thuần Âm ) qua tháng Mười Một Dương bắt đầu trở lại , nên mọi vật bắt đầu trở lại hạnh thông . Quẻ Phục trên đây tượng trưng cho Trời Đất nảy sinh . Muôn vạtd9a4 trải qua và gần như tắt nghỉ, nhưng đền giai đoạn nầy lai bắt đầu sinh hóa lại, giống như một người đang ở trong tình trạng tỉnh lại bắt đầu động , như làm điều ác bắt đầu hướng làm điều thiện . Tuy nhiên, vì quẻ Phục chỉ có một hào Dương nên vào tháng nầy, khí Dương vẫn còn yếu lắm .
* 2.- QUẺ LÂM : Quẻ Lâm ứng vào tháng Mười Hai . Trong quẻ Lâm thì hai hào Dương ở dưới và bốn hào Âm ở trên . Đó là, Dương đang trưởng dần dần ( tức là từ một hào Dương xoay dần lên hai ) mà Âm thì lại biến mất dần( tức từ năm hào Âm còn lại bốn ) hay nói cách khác Dương càng lớn dần thì lấn lướt các hào Âm . Vì thế , quẻ đó có tên là LÂM, có nghĩa là tiến lên mà lần lướt vật gì . Mặc dù hào Dương trong quẻ đó lớn dần, nhưng vì chỉ mới có hai hào Dương thôi, trong khi Âm có đến bốn hào , do đó tháng MườiHai Dương khí vẫn còn yếu hơn Âm khí nên tiết trời còn lạnh lắm .
* 3.-QUẺ THÁI : Quẻ THÁI ứng vào tháng Giêng . Quẻ Thái gồm ba hào Dương ở dưới ba hào Âm ở trên , hay nói cách khác đi Quẻ KIỀN ở dưới, quẻ KHÔN ở trên . ( quẻ Thái từ hai hào Dương bước lên ba hào Âm đã quân bình nhau thời điểm nầy, nên mọi việc rất thuận lợi và vạn vật hạnh thông . Với quẻ Thái , Trời ( Kiền ) Đất (Khôn) hai khí Dương Âm tiếp xúc tương giao hòa hợp nhau nên vạn vật nhờ đó mà sinh trưởng, tươi tốt , thông suốt và cổ nhân đặt tên cho quẻ trên là ĐịA THIÊN THÁI, nghĩa là Đất Trời đều thông suốt .
* 4,- QUẺ BỈ : Quẻ BỈ ứng vào tháng Bảy . Quẻ Bỉ tương tự như quẻ THÁI tức là có ba hào Dương và ba haò Âm bình phân nghĩa là cả hai quẻ kép THÁI BỈ đều do hai quẻ đơn KIỀN KHÔN chồng lên nhau tạo thành . Nhưng xét về vị trí thi hai quẻ THÁI BỈ khác nhau hoàn toàn ( Hạ vào THU).
* Ở quẻ Thái Dương ( tức Kiền ở dưới ) Âm (thì Khôn ở trên ) Còn quẻ BỈ thì Dương ( tức Kiền ở trên ) và Âmthi2 Khôn ở dưới . Với quẻ BỈ nầy thì Âm ở dưới thăng lên và Dương ở trên giáng xuống , hay nói khác đi Âm sẽ tăng trưởng dần và Dương thì tiêu hao dần nên Âm Dương không thể hòa hợp , không thể tương cảm nhau, vì thế muôn vật hình như đều bế tắc lại thời điểm nầy . Thế nên, cổ nhân đặt tên cho quẻ này là THIÊN ĐỊA BỈ, nghĩa là Trời Đất bế tắc, không thuận lợi ( vì không thuận lợi cho nên thiên hạ thường mong đợi và an ủi bằng câu : " Hết cơn Bỉ cực đến hồi Thái lai ." Đó là Trời Đất không cảm ứng nhau nên muôn vật không thông suốt .
Nếu so sánh bốn quẻ : PHỤC, LÂM, THÁI, BỈ với nhau, thì chỉ có quẻ THÁI ( ứng vào tháng giêng ) là có ba hào Dương và ba hào Âm, chẳng những quân bình mà còn tương giao hòa họp với nhau nữa, nên quẻ nầy là nguồn gốc của tất cả sự biến hóa của vũ trụ , sự sinh thành của vạn vật . Do đó, tháng Giêng khí hậu tươi mát, khởi đầu cho mùa Xuân , cây trái cỏ hoa nhờ thế mà đâm chồi nảy lộc, trăm hoa đua nở, và người cũng lấy mùa Xuân mà thêm tuổi thọ . Người xưa có nói : " Tứ quý nhơn gian Xuân tại thủ . Bách niên thế thượng Đạo duy tâm ." và " Nhất niên chi kế tại ư Xuân . Nhứt nhật chi kế tại ư Dần ." Người xưa cũng thường dán trước cửa nhà trong những ngày Tết : " Tam Dương Khai Thái . Ngủ Phước Lâm Môn ." Nghĩa là : Ba khí Dương mở ra sự an vui, Năm điều Phúc đến trước cửa nhà . Ý nghĩa Thánh nhân đoạn trên người xưa nói : " Trong bốn mùa Xuân, Hạ, Thu, Đông đều lấy mùa Xuân làm đầu (gốc) người ta muốn thực hiện kế hoạch trong một năm phải áp dụng ngay mùa Xuân ( tháng Giêng ) Việc trăm năm trên đời chỉ quý Đại tại tâm. Kế hoạch trong một ngày phải áp dụng từ buổi sáng sớm ."
Tóm lại, việc chọn tháng Giêng là ngày Vía Đức Chí Tôn chẳng những là tưởng niệm công lao Khai Thiên Lập Điạ của Ngài mà còn hợp với Ngươn Hội tạo lập nhơn loại :
Vì : "THIÊN sanh ư TÝ
" ĐỊA tịch ư SỬU
" NHƠN sanh ư DẦN ."
* Trời khai hội ở TÝ, Đất lập ở hội SỬU . và Nhơn loại sanh ra ở hội DẦN .
B.- NGÀY VÍA :
Như trên, là tháng Vía Đức CHÍ TÔN, thế thì còn ngày Vía sẽ chọn vào ngày nào ? - Theo Dịch học vừa kể , thì hai Âm Dương luôn luôn được tượng trưng bằng hai số Cơ ( số lẽ ) và số Ngẫu ( số chẳn ) Số Cơ là : 1,3,5,7,9 và số Ngẫu là : 2,4,6,8,10 . Số Cơ là Dương tượng trưng cho TRỜI - và số Ngẫu là Âm , nên tượng trưng cho ĐẤT . Như vậy, nhìn các số Cơ Ngẫu : 1,2,3,4,5,6,7,8,9,10 . Số Cơ chỉ có số đầu (lẽ) số 1 mà không có số đuôi ( số sau cùng ) . Còn số Ngẫu chi có số đuôi( số sau cùng) là số 10 mà thiếu số đầu . Vì thế Âm phải Dương để có số đầu và Dương phải dựa vào Âm để có đuôi . Sự tương liên nầy đã tạo thành sự tuần hoàn liên tục và đầu mối của sự vận hành trong vũ trụ .
Như vậy, số cao nhứt của Dương ( Trời ) là 9 (cửu) và cũng là Thuần-Dương, Lão-Dương hay Thái-Dương .
Xem rõ thế, ngày Vía Đức CHÍ TÔN phải là ngày Dương , vì Dương tượng trưng cho TRỜI . Trong số các ngày Dương phải chọn một ngày Thuần Dương hai Thái Dương . Vậy chọn ngày MÙNG CHÍN tháng GIÊNG làm ngày Vía Đức CHÍ TÔN là đã dựa vào Dịch học vậy ( và những người VN. theo phong tục thờ cúng Ông Bà Tổ Tiên từ xưa đến nay vẫn thường hay nói đến ngày Mùng CHÍN Vía Trời, Mùng MƯỜI Vía Đất .
C.- GIỜ VÍA : Theo Âm lịch thì một ngày có 12 giờ tương ứng với 12 địa chi, và mỗi giờ âm lịch bằng hai giờ Dương lịch . Giờ TÝ bắt đầu từ 23 (11 giờ khuya ) giờ đến 1 giờ ( đúng trung tâm giờ Tý là 12 giờ đêm ) giờ Sửu từ 1 giờ đến 3 giờ sáng ( đúng 2 giờ sáng tức giờ Sửu ) và cứ thế cho đến giờ Hợi tức 10 giờ đêm ( tức từ 9 giờ đến 11 giờ đêm ).
* Các giờ khác : Giờ NGỌ ( từ 11 đến 13 giờ ) dương thịnh nhất (mặt trời ở đỉnh đầu , giờ TÝ ( 23 đến 1 giờ sáng ) Âm thịnh nhất ( nửa đêm ) còn giờ DẬU (17 đến 19 giờ chiều ) ngày và đêm giao tiếp nhau , ánh sáng đi nhường chổ cho bóng tối ( trời hoàng hôn) , và giờ MẸO ( 05 đến 07 giờ sáng ) đêm giao tiếp ngày , bóng tối biến dần và ánh sáng lại phục sinh ( trời rạng Đông ).
* Theo nghi thức lễ bái trong Đạo Cao Đài mỗi ngày Ngươn Khí, Ngươn Thần của Đức Chí Tôn chỉ tượng trưng bốn giờ : Tý , Ngọ , Mẹo, Dậu nên mỗi ngày phải cúng Đức Đức Chí Tôn bốn lần, gọi là cúng Tứ Thời .
* Giờ Tý, là giờ Ngươn Khí Đức Chí Tôn phát khởi, giờ Ngọ là giờ Ngươn Khí Đức Chí Tôn đến lúc cực thịnh, còn giờ Mẹo, Dậu thì " Âm, Dương vãng lai giao thời trưởng dưỡng vạn vạn "( âm dương đi đến giao hòa nhau để sinh trưởng nuôi dưỡng muôn loài, nên đó là giờ Ngươn Thần của Đức Chi Tôn giáng hạ . Vì thế giờ TÝ , NGỌ phải cúng Đức Chí Tôn bằng rượu ( rượu tượng trưng cho trí não tức Ngươn Khí, nên trí não cũng có năng lực mạnh mẽ như rượu) hầu dâng hiến tất cả trí não của chúng ta lên Đức Chí Tôn để Ngài vận Hồn cũng có năng lực yên tỉnh như trà ) hầu dâng hiến cả Linh Hồn của chúng ta lên Đức Chí Tôn để Ngài vận chuyển Ngươn Thần nuôi dưỡng muôn loài được trường tồn vĩnh cữu . Cúng vào giờ TÝ sẽ hưởng được Ngươn Khí của Ngài , nên trí não của chúng ta sẽ được minh mẫn sáng suốt. Nếu cúng vào giờ MẸO , DẬU sẽ hưởng được Ngươn Thần của Ngài, nên Linh Hồn của chúng ta sẽ được thanh tịnh vô vi . Việc cúng Đức Chí Tôn bốn thời chính là phương pháp tu dưỡng rất huyền bí cao siêu vậy .
** Nhưng, hằng năm vào ngày Vía Đức Chí Tôn , trong nền Cao Đài Đại Đạo Tam Kỳ Phổ Độ sẽ tổ chức vào giờ nào trong bốn giờ trên ? Quý bổn đạo chúng ta tìm hiểu qua và đã biết : Tháng Vía Đức Chí Tôn là tháng GIÊNG, ( tháng Giêng thuộc quẻ Thái , là tháng Âm Dương quân bình nhau ) . Còn ngày Vía là Mùng CHÍN ( mùng chin là ngày Dương cực thịnh và nói khác đi là ngày Lão Dương hay Thái Dương ), nên đến giờ Vía phải chọn giờ Âm thịnh nhất , ( tức giờ Tý ) Vì Âm cực thì Dương sinh, nên giờ TÝ là giờ một hào Dương bắt đầu sinh ra, là giờ đầu tiên của 12 giờ một ngày . Lại nữa, trong bón giờ : Tý, Ngọ, Mẹo, Dậu thì giờ TÝ là giờ thật yên tỉnh, mọi tiếng động đều lắng xuống, vũ trụ dường như ngừng hoạt động , nên giờ TÝ được xem như giờ huyền bí, giờ thiêng liêng, giờ mà các Đấng THẦN, THÁNH, TIÊN, PHẬT thường giáng hạ . Thế nên, Tòa Thánh , Hội Thánh, Thánh Tịnh, Thánh Thất trong nền Đại Đạo Tam Kỳ Phổ Độ chọn giờ TÝ ( ngày Mùng Chín tháng Giêng ) để tôn vinh dâng Đại Lễ THÁNH ĐÁN ĐỨC CHÍ TÔN ./-